Grypa jest chorobą ogólnoustrojową, niekiedy o łagodniejszym, innym razem – o cięższym przebiegu. Często atakuje dzieci, a jej bezpośrednim podłożem jest wirus. Jak rozpoznać grypę, ile trwa i jak łagodzić jej objawy?

Przyczyny grypy u dzieci

Dzieci częściej zapadają na infekcje wirusowe niż osoby dorosłe, a dzieje się tak za sprawą nie do końca jeszcze wykształconej odporności. Człowiek posiada odporność wrodzoną oraz odporność nabytą (inaczej – nieswoistą i swoistą). Ta druga kształtuje się na skutek wytwarzania przez organizm przeciwciał po przebytych infekcjach i chorobach. U dzieci jest ona dopiero budowana, dlatego są one bardziej narażone na szkodliwe działanie drobnoustrojów i wirusów, np. wirusa grypy.

Co to jest grypa? To choroba układu oddechowego, która może mieć różny przebieg (zarówno łagodny, jak i ciężki), ale często jej objawy są nasilone, a niekiedy prowadzą nawet do poważnych powikłań.

Co wywołuje grypę? Bezpośrednim czynnikiem prowadzącym do rozwoju choroby jest wirus grypy znajdujący się w ślinie i innych wydzielinach dróg oddechowych. Zakażenie następuje zatem drogą kropelkową, a więc w wyniku bliskiego kontaktu z osobą chorą lub np. zainfekowanymi przedmiotami.

Prawdopodobieństwo rozwoju grypy u dzieci jest więc zwiększone przez niską odporność wynikająca z niewykształconego jeszcze układu immunologicznego oraz z jej okresowych spadków, które mogą wiązać się z ubogą dietą, zmęczeniem, niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi (szczególnie jesienią i zimą) itp.

Jakie są objawy grypy u dzieci?

Grypa to choroba atakująca układ oddechowy, dlatego jej objawy podobne są do objawów przeziębienia, jednak inna jest ich dynamika, kolejność występowania i przebieg. Natężenie symptomów występujących na początku jest większe w przypadku grypy. Często jako pierwsza pojawia się wysoka gorączka, u dzieci dochodząca niekiedy nawet do 40 ⁰C.

Pierwsze objawy grypy to często także silne bóle mięśni i towarzyszące im dreszcze, dzięki którym łatwo odróżnić chorobę od zwykłego przeziębienia. Podobnie jest z bólami głowy i obniżonym apetytem – również są one charakterystyczne dla początków grypy.

W jej przebiegu dużo gorsze niż w przypadku przeziębienia jest też samopoczucie ogólne objawiające się znaczącym osłabieniem i apatią. Dziecko podczas choroby często niezdolne jest do normalnego funkcjonowania, potrzebuje dużo snu, jest osowiałe.

Podsumowując, główne objawy grypy u dzieci to:

• wysoka gorączka (przeważnie od 38 do 40⁰C),
• dreszcze i uczucie zimna,
• bóle mięśni i stawów,
• bóle głowy,
• spadek apetytu,
• osłabienie i apatia (niezdolność do normalnego funkcjonowania, wzmożona potrzeba snu i wypoczynku),
• suchy kaszel, często męczący.

Ponieważ każdy organizm inaczej radzi sobie z różnymi stanami patologicznymi, objawy te mogą występować z rozmaitym natężeniem (niektóre mogą nie występować w ogóle).

Ile trwa grypa u dzieci?

Grypę od przeziębienia odróżnia także czas trwania występujących objawów. Jak długo trwa grypa? Jest ona chorobą o krótkim okresie inkubacji. Od kontaktu z wirusem do wystąpienia pierwszych symptomów mija przeważnie 1-2 dni, rzadziej 3-4 dni. Okres zakaźności natomiast u dzieci wynosi nawet do 10 dni.

Czas utrzymywanie się objawów w dużej mierze zależy od przebiegu choroby. Niektóre dzieci przechodzą ją dość łagodnie, a objawy mijają po upływie tygodnia. Nawet wówczas jednak warto dać organizmowi czas na pełną regenerację, ponieważ niedoleczona grypa może prowadzić do poważnych powikłań. Nie powinno się posyłać dziecka do przedszkola lub szkoły jeszcze przez jakiś czas po ustąpieniu objawów.

Niekiedy grypa ma bardzo ciężki przebieg, a dziecko wymaga hospitalizacji. Wówczas okres rekonwalescencji jest oczywiście dużo dłuższy i może trwać nawet kilka tygodni, zanim organizm odzyska pełnię swoich sił. Ważne jest wówczas, by nie przyspieszać na siłę powrotu do normalnego funkcjonowania, ale dać organizmowi czas na pełną regenerację.

Co na grypę u dzieci?

Nieleczona lub niedoleczona grypa może prowadzić do powikłań, np. stanów zapalnych w drogach oddechowych. Zatem jak leczyć grypę, by nie dopuścić do poważniejszych następstw?

Przede wszystkim, po zaobserwowaniu u dziecka jej pierwszych symptomów należy udać się do lekarza. Grypa jest chorobą wirusową, więc u osób z grupy małego ryzyka powikłań zwykle stosuje się leczenie objawowe.

Wskazaniem do leczenia grypy jest dodatni szybki test na grypę lub objawy sugerujące grypę w sezonie zwiększonej zachorowalności. Oczywiście wskazania zawsze ustala lekarz.

Dodatkowo ważna jest również profilaktyka. Jednym ze sposobów zmniejszenia ryzyka zachorowania na grypę jest szczepienie. O wskazaniach do szczepień należy porozmawiać z lekarzem pediatrą, który określi wskazania lub ewentualne przeciwwskazania do szczepienia.

Czym leczyć grypę? Ponieważ jej głównymi objawami są bóle mięśni i stawów, bóle głowy i wysoka gorączka, najczęściej stosuje się w jej przebiegu leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe. Substancjami o takim działaniu, najpowszechniej zalecanymi dla dzieci ze względu na bezpieczeństwo stosowania są paracetamol i ibuprofen. Ten drugi dodatkowo wykazuje działanie przeciwzapalne.

Łagodzenie gorączki i dolegliwości bólowych przyspiesza rekonwalescencję, poprawiając ogólne samopoczucie dziecka. Nie zaleca się jednak podawania salicylanów dzieciom i młodzieży do 18. roku życia.

Jakie domowe sposoby można zastosować na grypę dla dzieci?

• Umożliwić dziecku spokojny sen i wypoczynek.
• Wietrzyć pomieszczenie, w którym przebywa chory, zapewniając cyrkulację świeżego powietrza oraz pozbywanie się zanieczyszczeń i szkodliwych drobnoustrojów.
• Często zmieniać dziecku odzież i pościel, szczególnie w stanach wzmożonej potliwości.
• Nawadniać organizm. Wysoka gorączka i brak apetytu mogą szybko doprowadzić do odwodnienia organizmu, które może być bardzo groźne w skutkach. Dlatego tak ważna jest dbałość o utrzymanie odpowiedniego poziomu nawodnienia. Do nawadniania można stosować nie tylko wodę, ale też np. soki bogate w witaminy i mikroelementy wspomagające układ immunologiczny.

Zawsze warto wspomagać leczenie domowymi sposobami, nie mogą jednak zastąpić one postępowania zaleconego przez lekarza.

Konsultacja merytoryczna: lekarz pediatra Joanna Kosielska

Bibliografia:

• A. Nowicka-Zuchowska, A. Zuchowski, Leczenie przeziębienia i grypy u dzieci, w: Lek w Polsce VOL 29 NR 11/12’19 (342/343) https://www.depot.ceon.pl/bitstream/handle/123456789/17817/Leczenie%20przezi%C4%99bienia%20i%20grypy%20u%20dzieci.pdf?sequence=1&isAllowed=y [11.09.2021]
• M. Makowiec-Dyrda, T. Tomasik, A. Windak, P. Kochan, A. Drzewiecki, A. Garlicki, W. Lukas, K. Buczkowski, S. Chlabicz, A. Jankowska-Zduńczyk, Zapobieganie, rozpoznawanie i leczenie grypy. Wytyczne Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce (2019) https://mlodzilekarzerodzinni.pl/wp-content/uploads/2020/01/KLRwPGrypa2019-wydaniespecjalne.www_.pdf [11.09.2021]

Świnka u dzieci najczęściej występuje w wieku 6-7 lat. Towarzyszyć jej mogą takie symptomy, jak obrzęk twarzy, ból ucha, gorączka. Jak rozpoznać chorobę? Jak leczyć objawy?

Czym jest świnka u dziecka?

Świnka jest chorobą zakaźną, powodowaną przez wirusy z rodziny Paramyxoviridae (paramyksowirusy). Efektem zakażenia najczęściej jest tak zwane nagminne zapalenie ślinianek przyusznych, czyli dużych gruczołów położonych parzyście w bocznych przestrzeniach twarzoczaszki. Niekiedy świnka u dziecka powoduje też zajęcie innych ślinianek, jąder, trzustki czy opon rdzeniowo-mózgowych.

Zakażenie przebiega drogą kropelkową, przez kontakt ze śliną i moczem oraz skażonymi przedmiotami. Szczyt zachorowań na świnkę notowany jest u dzieci w przedziale wiekowym 6-7 lat. Należy jednak podkreślić, że współcześnie choroba, mimo powszechności występowania wirusa, jest stosunkowo rzadka. To efekt wprowadzenia obowiązkowych szczepień, które okazały się bardzo skutecznie.

Z danych zebranych w USA wynika, że na początku XXI wieku liczba zachorowań jest tam o przeszło 99 proc. niższa, niż w latach 60 minionego stulecia, kiedy rozpoczynano podawać szczepionkę na masową skalę (dane: Anne Gershon). W Polsce, jak wynika z informacji Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego, rocznie notuje się obecnie zaledwie 1500-2000 przypadków w skali całego kraju.

Jak wygląda świnka u dzieci?

Jak wygląd świnka u dziecka? Najbardziej charakterystycznym objawem jest obrzęk w okolicy ślinianek. Początkowo występuje on jednostronnie, później pojawia się też po przeciwległej stronie (po mniej więcej 2 dniach). Z tego powodu wypełnia się przestrzeń między płatkiem ucha, a kątem żuchwy. Opuchlizna odsuwa małżowinę uszną, a płatek zaczyna wyraźnie odstawać. Towarzyszy temu zwiększona tkliwość. Obrzęk występujący w przebiegu choroby, jaką jest świnka u dzieci, jest przyczyną takich dolegliwości, jak:

• ból ucha, uciążliwy zwłaszcza w drugim-trzecim dniu,
• trudności w połykaniu pokarmów,
• problemy z mówieniem.

Objawom tym towarzyszy cała gama symptomów mniej specyficznych, choć często równie uciążliwych. Jakich?

Objawy świnki u dzieci

Zanim rozwinie się zapalenie przyusznic, zazwyczaj występują tak zwane symptomy prodromalne, czyli przepowiadające. Zwiastują one infekcję, choć są na tyle mało specyficzne, że nie wskazują na jej charakter. Najczęstsze tego typu objawy świnki u dzieci to:

• gorączka w przedziale 38-39,5 stopni,
• bóle mięśni,
• złe samopoczucie,
• osłabienie apetytu,
• uczucie suchości w ustach,

Dolegliwości te pojawiają się od 1 do nawet 7 dni przed wystąpieniem obrzęku. Należy pamiętać, że zapalenie ślinianek jest tylko jednym ze schorzeń rozwijających się na skutek zakażenia wirusem świnki. I tak, przykładowo, zapalenie jąder u chłopców i młodych mężczyzn, objawia się poprzez bolesność, tkliwość i nawet kilkukrotne powiększenie genitaliów. Dalszym zaś powikłaniem jest zanik jądra. Rzadsze, ale zdarzające się zapalenie jajników i dziewcząt i dorosłych kobiet skutkuje natomiast bólem brzucha. Zapalenie opon rdzeniowo-mózgowych manifestuje się z kolei bólem głowy, sennością, sztywnością karku.

Ile trwa świnka u dzieci

Ile trwa świnka u dzieci? Sam okres wylęgania mieści się w przedziale od 7 do nawet 23 dni, przy czym z reguły pełnoobjawowa infekcja rozwija się między 14 a 18 dniem od momentu zakażenia. Co ważne, już na tydzień przed wystąpieniem pierwszych symptomów, chory może zarażać osoby ze swojego otoczenia. Ryzyko to utrzymuje się do dziewiątego dnia od momentu rozwinięcia się choroby w postaci objawowej. Zapalenie ślinianek przyusznych zazwyczaj trwa od 7 do 10 dni, przy czym mniej więcej w połowie tego okresu obrzęk na twarzy zaczyna się zmniejszać. Po kilku dniach do normy wraca też ciepłota ciała, ustępują również inne objawy.

Jak leczyć świnkę u dziecka?

Jak leczyć świnkę u dziecka? Tak jak w przypadku wielu innych schorzeń wirusowych – wyłącznie objawowo. Podstawowe działania to:

• podawanie leków przeciwbólowych, przeciwgorączkowych i przeciwzapalnych. Należy przy tym pamiętać, że w przypadku małych dzieci, lista dopuszczalnych środków jest bardzo ograniczona. Jednym z nielicznych jest ibuprofen, zaliczany do grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych. W odróżnieniu od innych NLPZ, może on być podawany nawet niemowlętom, już od trzeciego miesiąca życia;
• osłonięcie okolic ślinianek i uszu (chustą, pieluchą), co ma chronić przed najdrobniejszym nawet przewianiem (na przykład w czasie wietrzenia mieszkania). Stosowanie ciepłych okładów na bolące miejsce.

Jeśli dziecko ma gorączkę, należy je poić dużą ilością wody. Warto pamiętać, że maluch może mieć problemy z jedzeniem, dlatego pokarm powinien być dobrze rozdrobniony. W przypadku dzieci dolegliwości inne, aniżeli zapalenie przyusznic występują w przebiegu świnki stosunkowo rzadko. Można jednak dodać w tym miejscu, że zdarzające się u chłopców zapalenie jąder także leczy się objawowo za pomocą środków przeciwbólowych oraz zimnych okładów.

Pamiętaj, przed podaniem leków, świnkę należy różnicować z wieloma innymi schorzeniami. Dlatego obserwując niepokojące objawy, należy się zgłosić z dzieckiem do lekarza.

Konsultacja merytoryczna: lekarz pediatra Joanna Kosielska

Źródła:

• Anne Gershon, Świnka (nagminne zapalenie przyusznic, nagminne zapalenie ślinianek; Parotitis epidemica), https://czelej.com.pl/images/187_swinka.pdf, data dostępu 17 09 2021
• Monika Jabłońska-Jesionowska i inni, Zapalenia ślinianek przyusznych u dzieci w materiale Kliniki Otolaryngologii Dziecięcej WUM w latach 2010-2017, New Med 2017; 21(4): 99-107
• Szczepionka przeciw śwince, https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/swinka/, data dostępu: 17 09 2021

Różyczka u dziecka najczęściej objawia się plamisto-grudkowatą wysypką, powiększeniem węzłów chłonnych oraz gorączką. Czy choroba jest groźna? W jaki sposób można łagodzić jej symptomy?

Co to jest różyczka?

Różyczka jest chorobą zakaźną wywoływaną przez wirusy Rubavirus, zaliczane do rodziny Togaviridae. Przed wprowadzeniem obowiązkowych szczepień miała charakter epidemiczny – duże ilości zakażeń notowano w odstępach mniej więcej 7 lat.

Obecnie zachorowania są zdecydowanie rzadsze, co ma związek z około 90. procentową skutecznością szczepionki (w Polsce jest to preparat skojarzony MMR, zabezpieczający jednocześnie przed różyczką, odrą i świnką, którego kolejne dawki dzieci otrzymują w wieku 13-15 miesięcy oraz 6 lat).

Największą zachorowalność notuje się u maluchów w wieku przedszkolnym i wczesno-szkolnym, co ma związek m.in. z dużą ilością bliskich kontaktów w grupach rówieśniczych, a także niepełną jeszcze dojrzałością układu odpornościowego. Należy pamiętać, że choroba przenosi się drogą kropelkową, poprzez bezpośrednią lub pośrednią styczność z wydzielinami z ust i nosa, kałem oraz moczem.

Różyczka u dziecka kilkuletniego zazwyczaj ma łagodny przebieg. Natomiast w przypadku młodzieży i pacjentów dorosłych możliwe są poważne powikłania (np. wędrujące zapalenie stawów).

Jak wygląda różyczka u dzieci?

Różyczka u dzieci objawia się przede wszystkim wysypką. Na ciele malucha pojawiają się drobne, różowe, plamisto-grudkowe wykwity, na tyle niespecyficzne, że często są mylone z problemami natury dermatologicznej czy hormonalnej. Wysypka u dziecka chorego na różyczkę w pierwszej kolejności obejmuje twarz, a następnie przed upływem 24 godzin – całe ciało. Objaw ten nie jest szczególnie uciążliwy ani groźny. Może powodować świąd, ale nie pozostawia na skórze żadnych trwałych śladów – przebarwień, wgłębień, blizn.

Należy pamiętać, że znaczna część zakażeń Rubavirusem przebiega bezobjawowo (od 25 do nawet 50 procent według różnych szacunków), zwłaszcza u dzieci. Częsta jest też sytuacja, gdy wysypka nie pojawia się, widoczne jednak są inne symptomy. Jakie?

Objawy różyczki u dzieci

Pierwsze objawy różyczki u dziecka mogą się pojawiać już 1 d0 5 dni przed wystąpieniem plam na skórze. Są to przede wszystkim:

• powiększenie węzłów chłonnych, zausznych, szyjnych i podpotylicznych;
• podwyższenie ciepłoty ciała. Gorączka zazwyczaj nie jest jednak wysoka – nie powinna przekraczać 38,5 stopnia;

Inne, rzadziej spotkane objawy różyczki u dzieci to między innymi:

• zapalenie spojówek, ból oczu,
• ból gardła, pojawienie się wybroczyn lub plam na podniebieniu,
• ból głowy, ospałość,
• jadłowstręt, nudności.

Bardzo poważne jednak są objawy różyczki u niemowląt, jeśli choroba ma charakter wrodzony i jest związana z zakażeniem w okresie życia płodowego. U maluchów wystąpić wówczas może się zapalenie opon rdzeniowo-mózgowych, czy powiększenie wątroby i śledziony. Typowa jest niska masa urodzeniowa i wolniejszy rozwój fizyczny.

Ile trwa różyczka u dziecka?

Ile trwa różyczka u dziecka? Wysypka utrzymuje się na ciele około 3 dni. Po tym czasie wykwity zaczynają samoistnie znikać. Powiększenie węzłów chłonnych trwa około 5-8 dni, po czym ich wielkość wraca do normy.
W tym miejscu warto zaznaczyć, że okres wylęgania choroby wynosi około 2-3 tygodni – tyle czasu mija, nim na ciele pacjenta pojawi się wysypka. Co jednak ważne – chory zaczyna zarażać już na 7 dni przed wystąpieniem widocznych symptomów. Co więcej, zarazki roznosi także po ustąpieniu objawów skórnych (nawet przez 2 tygodnie).
W dobie powszechnych szczepień i w związku z łagodnym przebiegiem ewentualnej choroby u dzieci, nie stanowi to bardzo poważnego zagrożenia dla rówieśników w wieku przedszkolnym czy wczesno-szkolnym. Należy jednak pilnie zwracać uwagę, by maluch nie miał jakiejkolwiek styczności z kobietami w pierwszym trymestrze ciąży, gdyż choroba jest niebezpieczna dla płodu.

Leczenie różyczki u dziecka

Jak leczyć różyczkę? Jak dotąd medycyna nie zaproponowała żadnej skutecznej metody zwalczania wirusa wywołującego chorobę, jeśli nie liczyć szczepionki, której przyjęcie jest działaniem profilaktycznym, a nie terapeutycznym. W takiej sytuacji lekarze zalecają jedynie leczenie różyczki objawowe, mające na celu głównie obniżanie ewentualnej gorączki. Rekomenduje się:

• pozostanie w łóżku przez kilka dni,
• podawanie leków przeciwgorączkowych.

Jeśli chodzi o leki, należy pamiętać, że paleta środków, które są bezpieczne dla dzieci, jest ograniczona. Jedną z niewielu tego typu substancji jest ibuprofen – substancja zaliczana do niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ). Lek ten mogą przyjmować nawet niemowlęta, już od trzeciego miesiąca życia. Co ważne, ibuprofen można zastosować także w przypadku gorączki będącej wynikiem odczynu poszczepiennego, po zastosowaniu preparatu MMR.

Konsultacja merytoryczna: lekarz pediatra Joanna Kosielska

Źródła:

• Jan e. Drutz, Różyczka, Pediatria po Dyplomie Vol. 15 Nr 3, Czerwiec 2011
• Różyczka, Narodowy Fundusz Zdrowia, http://nfz-poznan.pl/getAttach.php?AttachID=2433&AttachCtrl=156356, data dostępu: 17 09 2021